Termomodernizacja budynków to jeden z najczęściej realizowanych rodzajów inwestycji, szczególnie w przypadku starszych bloków mieszkalnych, kamienic i obiektów użyteczności publicznej. Ocieplanie elewacji, remonty dachów czy wymiana stolarki okiennej pozwalają poprawić efektywność energetyczną budynków, ale mogą również stanowić zagrożenie dla zwierząt, które wykorzystują ich konstrukcję jako miejsca schronienia i rozrodu. Czy przed rozpoczęciem takich prac konieczne jest zatrudnienie ornitologa? Wyjaśniamy, jakie obowiązki spoczywają na inwestorze i dlaczego ekspertyza przyrodnicza ma tak duże znaczenie.
Dlaczego przed termomodernizacją potrzebna jest kontrola ornitologiczna?
Wbrew pozorom budynki nie są wyłącznie przestrzenią użytkowaną przez ludzi. Szczeliny elewacyjne, otwory wentylacyjne, przestrzenie pod dachówkami, stropodachy i wnęki konstrukcyjne mogą stanowić siedliska wielu gatunków ptaków. Szczególnie często spotykane są tam jerzyki, wróble, mazurki, kawki, pustułki i gołębie miejskie.
Podczas prac termomodernizacyjnych miejsca te mogą zostać trwale zamknięte przez warstwę ocieplenia, a znajdujące się w nich gniazda i schronienia mogą ulec zniszczeniu. Nieodpowiednio zaplanowane roboty mogą również doprowadzić do uwięzienia ptaków wewnątrz konstrukcji lub zniszczenia ich lęgów.
Dlatego przed rozpoczęciem remontu warto przeprowadzić kontrolę ornitologiczną, która pozwoli ustalić, czy budynek jest wykorzystywany przez gatunki objęte ochroną.
Czy opinia ornitologiczna jest obowiązkowa?
Przepisy nie nakładają bezwarunkowego obowiązku sporządzania opinii ornitologicznej przed każdą termomodernizacją. Inwestor ma jednak obowiązek przestrzegania przepisów dotyczących ochrony gatunkowej zwierząt.
Zgodnie z art. 52 ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzeniem w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt obowiązują między innymi zakazy niszczenia siedlisk, gniazd i jaj chronionych gatunków, a także umyślnego płoszenia i niepokojenia ptaków w określonych sytuacjach.
Jeżeli planowane prace mogą naruszać te zakazy, konieczne może być uzyskanie zezwolenia właściwego organu ochrony przyrody, najczęściej Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ).
W praktyce oznacza to, że wykonanie ekspertyzy ornitologicznej jest bardzo ważnym elementem przygotowania inwestycji. Pozwala rozpoznać potencjalne zagrożenia i odpowiednio zaplanować harmonogram robót, zanim na elewacji pojawią się rusztowania.
Jak wygląda ekspertyza ornitologiczna budynku?
Ekspertyza ornitologiczna polega na szczegółowej kontroli obiektu pod kątem występowania ptaków oraz miejsc, które mogą być wykorzystywane jako siedliska. Specjalista analizuje konstrukcję budynku, sprawdza szczeliny, otwory wentylacyjne, stropodachy i inne potencjalne miejsca gniazdowania.
W ramach opracowania ornitolog:
- identyfikuje gatunki ptaków występujące na terenie budynku;
- lokalizuje gniazda, schronienia i potencjalne miejsca rozrodu;
- ocenia wpływ planowanych prac na lokalną awifaunę;
- określa zalecane terminy i sposoby prowadzenia robót;
- wskazuje działania ograniczające negatywny wpływ inwestycji na przyrodę;
- w razie potrzeby proponuje rozwiązania kompensacyjne, np. montaż budek lęgowych.
W zależności od charakteru obiektu i zakresu inwestycji konieczne może być również zaangażowanie chiropterologa, czyli specjalisty zajmującego się nietoperzami. Zwierzęta te również wykorzystują szczeliny elewacyjne, stropodachy i przestrzenie dachowe jako miejsca schronienia.
Kiedy najlepiej wykonać ekspertyzę ornitologiczną?
Kontrolę przyrodniczą należy zaplanować odpowiednio wcześnie, najlepiej jeszcze na etapie przygotowywania dokumentacji inwestycyjnej. W przypadku budynków zasiedlanych przez ptaki obserwacje powinny uwzględniać różne okresy ich aktywności, ponieważ poszczególne gatunki przystępują do lęgów w odmiennych terminach.
Nie należy zakładać, że przeprowadzenie remontu poza typowym okresem lęgowym automatycznie eliminuje ryzyko naruszenia przepisów. Niektóre ptaki wykorzystują budynki przez cały rok, a także poza okresem rozrodu mogą obowiązywać zakazy dotyczące ochrony ich siedlisk.
Wczesne wykonanie ekspertyzy pozwala uniknąć nieprzewidzianych przestojów, konieczności zmiany harmonogramu i dodatkowych kosztów związanych z nieprawidłowo przygotowaną inwestycją.
Termomodernizacja zgodna z ochroną przyrody – zadbaj o bezpieczeństwo ptaków
Odpowiednie przygotowanie inwestycji termomodernizacyjnej powinno uwzględniać nie tylko wymagania techniczne i energetyczne, ale również ochronę lokalnej przyrody. Opinia ornitologiczna pozwala rozpoznać siedliska chronionych gatunków, określić możliwe zagrożenia i wskazać rozwiązania umożliwiające bezpieczne przeprowadzenie prac.
Jeżeli planujesz ocieplenie budynku, remont elewacji lub modernizację dachu w Bydgoszczy i okolicach, warto skonsultować inwestycję z doświadczonym specjalistą. Wykonanie kontroli ornitologicznej przed rozpoczęciem robót to ważny krok w kierunku odpowiedzialnej realizacji inwestycji, zgodnej z przepisami i zasadami ochrony środowiska.
